This content is not yet available in 🇺🇸 English. Showing the 🇹🇷 Türkçe version.
Domain-Driven Design: Bounded Context ve Modüler Monolit
Tunahan İpek · Admin
Bu rehberde ne öğreneceksiniz?
Bu yazı bir haber özeti değil; adım adım uygulayabileceğiniz bir öğretici makale (tutorial) formatındadır. Her bölümün sonunda pratik çıkarımlar ve üretim ortamında karşılaşacağınız senaryolar yer alır.
- Ubiquitous language ve context map çizmek
- Modül sınırlarında public API tanımlamak
- Anti-corruption layer kullanmak
- Mikroservise erken bölmeden kaçınmak
Ön koşullar
Rehberi verimli takip etmek için aşağıdaki bilgilere aşina olmanız önerilir. Eksik hissettiğiniz konularda ilgili bölümde ek kaynak ipuçları bulacaksınız.
- Temel mimari
- REST veya mesajlaşma
Güncellik ve teknoloji yığını
Makale 2026 itibarıyla güncellenmiştir. Örnekler ve API referansları şu yığınla uyumludur: TypeScript monorepo, event bus (opsiyonel), Prisma modül başına schema. Eski sürüm dokümantasyonu ile karıştırmamak için major versiyon farklarını özellikle belirttik.
Framework sürümleri hızla değişir; kalıcı olan prensipler (güvenlik, katman ayrımı, ölçüm) bu rehberin omurgasını oluşturur.
Context map
Upstream/downstream ilişkileri ve entegrasyon tipi (ACL, shared kernel) belirlenir.
- Publishing — core domain
- Comments — supporting
- Analytics — generic
Modül yapısı
src/modules/publishing, src/modules/comments — cross-import yasak, sadece public index.
// modules/comments/public.ts — dışarıya açık yüzey
export { createComment } from "./application/create-comment";Modül yapısı — Uygulama adımları
Aşağıdaki adımları sırayla uygulayın. Her adım tamamlandığında bir sonrakine geçin; özellikle güvenlik ve veri bütünlüğü adımlarını atlamayın.
Adım adım uygulama
Aşağıdaki sırayı takip edin. Her adımı tamamlamadan bir sonrakine geçmeyin; özellikle güvenlik ve veri katmanı adımları atlanmamalıdır.
- ESLint boundaries rule
- Domain event interface
- Integration test modül sınırında
// modules/comments/public.ts — dışarıya açık yüzey
export { createComment } from "./application/create-comment";Mikroservise geçiş kriteri
Ekip ve deploy bağımsızlığı, farklı ölçek ihtiyacı ve fault isolation olgunlaşınca düşünün.
Production ortamında DDD ile ilgili en sık görülen sorun, geliştirme ortamındaki varsayımların (küçük veri seti, tek kullanıcı, sıcak cache) canlı trafikte çökmemesidir. Bu yüzden her değişiklikten önce yük testi veya en azından p95 latency ölçümü yapın.
Structured logging (request id, route, süre, kullanıcı id’si — PII olmadan) ve hata oranı alarmları, sorunları kullanıcı şikayetinden önce yakalamanızı sağlar. Log’da stack trace tutun; kullanıcıya generic mesaj gösterin.
Dokümantasyonu kod ile birlikte güncelleyin: README, ADR (Architecture Decision Record) veya ekip wiki’sinde “neden bu kararı aldık?” sorusunun cevabı gelecekteki sizin en büyük yardımcınızdır.
Derinlemesine: Senaryo çalışması
Gerçek bir ekip senaryosu: Cuma akşamı deploy sonrası hata oranı yükseldi. Aşağıdaki kontrol listesi ile kök nedeni daraltın.
Son deploy diff'ine bakın: şema migration, env değişikliği, feature flag açılışı.
Trace id ile tek bir başarısız isteği uçtan uca izleyin (edge → server → DB).
Gerekirse kill switch veya önceki imaja rollback; veri migration geri alınamazsa kod rollback yeterli olmayabilir.
Adım adım uygulama
Aşağıdaki sırayı takip edin. Her adımı tamamlamadan bir sonrakine geçmeyin; özellikle güvenlik ve veri katmanı adımları atlanmamalıdır.
- Metrik panosunda hata oranı ve p95 latency
- Log'da son 15 dakika exception grupları
- Son başarılı deploy tag'ine dönüş kararı
Production checklist
Canlıya çıkmadan önce bu maddeleri review edin.
Production ortamında üretim ortamı ile ilgili en sık görülen sorun, geliştirme ortamındaki varsayımların (küçük veri seti, tek kullanıcı, sıcak cache) canlı trafikte çökmemesidir. Bu yüzden her değişiklikten önce yük testi veya en azından p95 latency ölçümü yapın.
Structured logging (request id, route, süre, kullanıcı id’si — PII olmadan) ve hata oranı alarmları, sorunları kullanıcı şikayetinden önce yakalamanızı sağlar. Log’da stack trace tutun; kullanıcıya generic mesaj gösterin.
Dokümantasyonu kod ile birlikte güncelleyin: README, ADR (Architecture Decision Record) veya ekip wiki’sinde “neden bu kararı aldık?” sorusunun cevabı gelecekteki sizin en büyük yardımcınızdır.
- Rate limit ve timeout tanımlı
- Secret'lar secret manager'da
- Health check ve readiness probe çalışıyor
- Alarm eşikleri tanımlı (5xx, latency)
Sık yapılan hatalar
Aşağıdaki tuzaklar eğitim ortamlarında nadiren, production'da ise pahalıya mal olur. Code review checklist'inize eklemenizi öneririz.
- Her entity için ayrı servis
- Shared DB anti-pattern
- Anemic domain model
Pratik alıştırmalar
Okumak yeterli değildir; öğrenmeyi pekiştirmek için küçük bir side-project veya mevcut kod tabanınızda şu görevleri uygulayın:
- Context map çizin
- Bir modül için public API listesi
Özet ve sonraki adımlar
Bu rehberdeki prensipleri tek seferde tüm projeye uygulamaya çalışmayın. Önce tek bir route veya modül seçin, ölçün, sonra yaygınlaştırın.
- Event storming workshop
- CQRS okuma modeli