Mikroservis ve Modüler Monolit: Mimari Karar Rehberi

Bu rehberde ne öğreneceksiniz?

Bu yazı bir haber özeti değil; adım adım uygulayabileceğiniz bir öğretici makale (tutorial) formatındadır. Her bölümün sonunda pratik çıkarımlar ve üretim ortamında karşılaşacağınız senaryolar yer alır.

• Modüler monolit ile mikroservis farkını netleştirmek
• Bounded context çizmeyi öğrenmek
• Strangler fig ile güvenli geçiş planlamak
• Dağıtık sistem maliyetlerini listelemek

Ön koşullar

Rehberi verimli takip etmek için aşağıdaki bilgilere aşina olmanız önerilir. Eksik hissettiğiniz konularda ilgili bölümde ek kaynak ipuçları bulacaksınız.

• Monolit uygulama deploy deneyimi
• API ve veritabanı temelleri
• Ekip yapısı ve release süreci farkındalığı

Güncellik ve teknoloji yığını

Makale 2026 itibarıyla güncellenmiştir. Örnekler ve API referansları şu yığınla uyumludur: Domain-Driven Design, event-driven messaging, Kubernetes (opsiyonel). Eski sürüm dokümantasyonu ile karıştırmamak için major versiyon farklarını özellikle belirttik.

Framework sürümleri hızla değişir; kalıcı olan prensipler (güvenlik, katman ayrımı, ölçüm) bu rehberin omurgasını oluşturur.

Bölüm 1: Modüler monolit

Tek deploy birimi; kod içinde net modül sınırları (blog, auth, comment). Public API modüller arası sadece export edilen fonksiyonlar.

Next.js projesinde lib/data, lib/services ayrımı modüler monolitin küçük örneğidir. Circular dependency yasak.

Adım adım uygulama

Aşağıdaki sırayı takip edin. Her adımı tamamlamadan bir sonrakine geçmeyin; özellikle güvenlik ve veri katmanı adımları atlanmamalıdır.

1. Domain klasör yapısını çizin.
2. Cross-module import'ları lint ile kısıtlayın.
3. Transaction sınırını tek DB içinde tutun.

Bölüm 2: Ne zaman ayırmalı?

Bağımsız ölçek, bağımsız deploy, farklı teknoloji veya regülasyon alanı — net ihtiyaç yoksa ayırmayın.

Önce modül, sonra servis; önce ölçüm, sonra network boundary.

• Farklı TPS profili (ör. arama vs yazma)
• Farklı availability hedefi
• Ekip sınırı (Conway yasası)
• Compliance izolasyonu

Bölüm 3: Strangler fig geçişi

Yorum moderasyonu ayrı servis olacaksa, önce API gateway arkasında yeni servisi çalıştırın; trafiği kademeli yönlendirin.

Adım adım uygulama

Aşağıdaki sırayı takip edin. Her adımı tamamlamadan bir sonrakine geçmeyin; özellikle güvenlik ve veri katmanı adımları atlanmamalıdır.

1. Yeni servisin contract'ını OpenAPI ile dondurun.
2. Dual-write dönemini kısa tutun.
3. Eski modülü feature flag ile kapatın.

Bölüm 4: Dağıtık gözlem ve SLO

Servis sayısı arttıkça trace correlation şart; her servis aynı trace header'ı propagate etmeli.

Servisler arası timeout (client < server) ve retry yalnızca idempotent işlemlerde. Circuit breaker ile cascade failure kesin.

Sık yapılan hatalar

Aşağıdaki tuzaklar eğitim ortamlarında nadiren, production'da ise pahalıya mal olur. Code review checklist'inize eklemenizi öneririz.

• Henüz product-market fit yokken mikroservis
• Dağıtık transaction'ı sık kullanmak
• Observability olmadan split

Pratik alıştırmalar

Okumak yeterli değildir; öğrenmeyi pekiştirmek için küçük bir side-project veya mevcut kod tabanınızda şu görevleri uygulayın:

1. Mevcut projede modül bağımlılık grafiği çıkarın
2. Bir modül için "ayrılsaydı maliyet" tablosu yazın

Özet ve sonraki adımlar

Bu rehberdeki prensipleri tek seferde tüm projeye uygulamaya çalışmayın. Önce tek bir route veya modül seçin, ölçün, sonra yaygınlaştırın.

• Event-driven öğretici
• Kubernetes deploy